EXPO – Exploratie van Problematische Onderbescherming

‘Tussen recht hebben en recht krijgen, ligt soms een doolhof. Wij helpen de weg mee zichtbaar maken.’ 

EXPO vertrekt vanuit een structurele vaststelling: veel gezinnen hebben recht op sociale rechten, voordelen en diensten, maar slagen er niet in om die ook effectief op te nemen. Niet omdat die rechten ontbreken, maar omdat drempels in het systeem de toegang bemoeilijken. Die kloof tussen rechten en effectieve toegang noemen we onderbescherming. EXPO werkt precies op dat snijvlak tussen systeem en leefwereld.

 

Wie zijn we?

EXPO is een team van sociaal werkers vanuit Daidalos vzw en het samenwerkingsverband 1sgezind. Vanuit onze dagelijkse praktijk ontmoeten we gezinnen met vragen rond de ontwikkeling en opvoeding van hun kinderen.

Tegelijk merken we dat deze vragen vaak ondergesneeuwd raken door uitdagingen op andere levensdomeinen en door moeilijkheden om rechten, diensten en ondersteuning waarop men recht heeft effectief op te nemen. Die ervaringen vormen het vertrekpunt van EXPO.

 

Wat doen we? 

Team EXPO maakt zichtbaar waar en waarom sociale rechten, voorzieningen en ondersteuning niet terechtkomen bij gezinnen die er recht op hebben.

We vertrekken vanuit de praktijk en vertalen die naar signalen op twee niveaus:

  • versterken van toegang tot rechten en dienstverlening in concrete situaties 
  • blootleggen van structurele drempels binnen systemen en beleid 

Zo verbinden we uitvoering, praktijk en beleid en vervullen we een sterke signaalfunctie richting structurele verandering.

 

 Voor wie? 

EXPO werkt met gezinnen* in maatschappelijk kwetsbare situaties en in kansarmoede waar mogelijk meerdere drempels samenkomen, zoals:

  • een inkomen lager dan het leefloon
  • administratieve moeilijkheden en digitale drempels
  • geen of onveilige huisvesting
  • beperkte toegang tot werk of onderwijs
  • taalbarrières
  • gezondheids- en psychische kwetsbaarheid
  • moeilijkheden in toegang tot hulp- en dienstverlening

*In samenwerking met onthaalpunt Doetertoe werken we met gezinnen op de wachtlijsten van contextbegeleiding en Dagcentrum van Daidalos, en met gezinnen op de wachtlijsten van CB, DC, en CKG binnen de 1Gezin1Plan-regio van 1sgezind. 

Wanneer deze factoren zich opstapelen, ontstaat vaak langdurige stress en overbelasting binnen gezinnen. Door deze opstapeling minderen de kansen tot een volwaardige deelname aan de maatschappij.

 

Waarom EXPO?

We zien dat gezinnen vaak terechtkomen op wachtlijsten voor hulpverlening rond opvoeding of ontwikkeling, terwijl er tegelijk veel druk aanwezig is op andere levensdomeinen.

Financiële zorgen, administratieve moeilijkheden, complexe systemen en een moeilijke toegang tot rechten zorgen voortdurend voor stress binnen gezinnen. Daardoor blijft er vaak weinig ruimte over voor de kern van de hulpvraag.

We zijn ervan overtuigd dat veel opvoedings- en gezinsvragen niet los te zien zijn van deze structurele stressfactoren. Deze stressfactoren blijven vaak onzichtbaar, maar bepalen sterk het dagelijks functioneren én de groeimogelijkheden in hulpverleningstrajecten.

Daarom zet EXPO bewust in op het versterken van toegang tot rechten en het wegwerken van structurele drempels. Door te werken aan meer rust, toegang en overzicht, willen we voorkomen dat gezinnen vastlopen in systemen, verdwalen in administratie of noodzakelijke ondersteuning mislopen. Zodat er terug ruimte is voor gezinnen (én hulpverlening) om tot de kern van de hulpvraag te komen.

Want gezinnen hebben niet alleen nood aan hulp, maar ook nood aan de mogelijkheid om die hulp daadwerkelijk te bereiken.

 

Hoe werken we?

EXPO werkt outreachend en aanklampend, dicht bij de leefwereld van gezinnen.
We vertrekken vanuit verbinding en een brede verkenning van de situatie van en met het gezin.
We:

  • verkennen sociale rechten en tegemoetkomingen;
  • ondersteunen bij administratieve procedures;
  • versterken de toegang tot hulp- en dienstverlening;
  • faciliteren samenwerking tussen betrokken actoren;
  • brengen drempels en onderbescherming in kaart;
  • signaleren structurele knelpunten richting beleid en sectoren.

We vertrekken bewust vanuit de maatschappelijke context en de structurele drempels die een impact hebben op het dagelijks leven van gezinnen.

 

Onze rol binnen de hulpverlening

EXPO werkt ondersteunend en voorliggend ten aanzien van hulpverlening. 

We richten ons op stressfactoren zoals financiële, administratieve en praktische moeilijkheden die een grote invloed hebben op hoe het thuis loopt. 

Pedagogische vragen worden niet opgenomen in een EXPO-begeleiding. Indien belangrijke patronen zichtbaar worden, wordt samen met het gezin gekeken op welke manier deze kunnen worden meegenomen in de vooropgestelde vervolghulp.

Door deze drempels aan te pakken:

  • ontstaat er meer rust en stabiliteit
  • kunnen gezinnen sneller de juiste hulp vinden
  • is de drempel mogelijk kleiner om hulp toe te laten
  • kan ondersteuning beter afgestemd worden op de werkelijke noden van gezinnen
  • vermindert soms de nood aan bijkomende hulpverlening

 

Onze rol binnen het systeem

We ondersteunen het effectief realiseren van sociale rechten en maken tegelijk zichtbaar waar het systeem in de praktijk botst. We hebben een politiserende functie.

Door onderbescherming te analyseren en te signaleren, dragen we bij aan:

  • betere afstemming tussen diensten 
  • verhoogde toegankelijkheid van rechten en voorzieningen 
  • preventie van langdurige uitsluiting 
  • efficiëntere inzet van hulp- en dienstverlening
  • zichtbaar maken van ervaren drempels in het gebruik van sociale rechten